Print

Εισαγωγικό Σημείωμα Αντιπροέδρου - Επιμελητή Σύνταξης ΙΕΕΔ


Διαμαντής Α.
Δημοσιεύθηκε στις

Pages 2-5





 

Μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα «σιωπής» η “Ιατρική Επιθεώρηση Ενόπλων Δυνάμεων”(ΙΕΕΔ)επανέρχεται στην κυκλοφορία. Θα ήταν αληθινά άδικη η οριστική διακοπή της έκδοσης του περιοδικού αυτού, που καλύπτει περίπου σαράντα χρόνια κυκλοφορίας.

Πραγματικό στολίδι όχι μόνο των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και όλης της ελληνικής ιατρικής κοινότητας, η ΙΕΕΔ, εισέρχεται δυναμικά και πάλι στο χώρο του ιατρικού τύπου, αυτή τη φορά, όμως, όχι όπως παλιά τυπωμένη στο χαρτί, αλλά όπως επιτάσσει η σύγχρονη τεχνολογία. Η ΙΕΕΔ, όπως εξάλλου τα περισσότερα σύγχρονα διεθνή και ελληνικά περιοδικά, μετατρέπεται πλέον σε ηλεκτρονικό περιοδικό και οι συγγραφείς θα έχουν τη δυνατότητα από εδώ και πέρα να υποβάλλουν το άρθρο τους onlineγια δημοσίευση, αποκτώντας το πλεονέκτημα αφενός μεν της γρήγορης δημοσίευσής του, αφετέρου δε της διαφανούς προσέγγισης κατά τη κριτική του ανασκόπηση.

Με την ελπίδα, ότι θα ανταποκριθούμε στα νέα δεδομένα της εποχής και θα δικαιώσουμε τις επιλογές της Ηγεσίας, ο Πρόεδρος, τα μέλη της Διοικητικής και Συντακτικής Επιτροπής και εγώ προσωπικά σας καλούμε να συνδράμετε αυτή την προσπάθεια, έχοντας ως στόχο το «περιοδικό μας» να γίνει ξανά πόλος έλξης υψηλού επιπέδου επιστημονικών δημοσιεύσεων όχι μόνο από τους «δικούς» μας συναδέλφους των στρατιωτικών νοσοκομείων, αλλά και από όλους των υπολοίπων νοσηλευτικών μονάδων και Πανεπιστημίων της χώρας.

Αποφασίστηκε το πρώτο τεύχος της νέας onlineέκδοσης της ΙΕΕΔ να είναι επετειακό και αφιερωμένο στη συμμετοχή και συμβολή του Υγειονομικού των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας μας στους νικηφόρους πολέμους του 1912-1913.

Oι Βαλκανικοί Πόλεμοι 1912-1913 επέζησαν μέχρι τις ημέρες μας όχι μόνο ως ηρωική παράδοση και ως μια εποχή αναμφίβολα επική, αλλά ως μια ιστορική περίοδος με διαχρονικά βαθύτατη πολιτική και κοινωνική σημασία. Δημιούργησαν αξίες, ύψωσαν είδωλα και κατεργάστηκαν ευρείες ψυχολογικές μεταβολές. Ο απόηχός τους παραμένει ζωηρός μέχρι σήμερα, γιατί το νικηφόρο αποτέλεσμά τους υπήρξε καρπός ομαδικής προσπάθειας και όχι κατόρθωμα ολίγων.

Κι αν στο Κιλκίς ο ηρωικός ταγματάρχης Κουτήφαρης διέκοπτε το ψυχομαχητό του με τις λέξεις «Προχωρούμεν, Μεγαλειότατε!»και στην Κρέσνα ο «Ήρωας των Ηρώων»ταγματάρχης Βελισσάριος φώναζε στους συντρόφους του «Τί; φυσίγγια δεν έχετε; Με τις πέτρες πάρτε τους μωρέ!», στα δεκάδες χειρουργεία εκστρατείας, που στήθηκαν για τις ανάγκες των πολέμων, αλλά και στην πρώτη γραμμή, οι Έλληνες υγειονομικοί, μόνιμοι, επίστρατοι και εθελοντές έγραψαν με αυτοθυσία το δικό τους έπος, περιθάλποντας χιλιάδες τραυματίες και διακομίζοντας ένα τεράστιο αριθμό απωλειών υγείας με υγειονομικούς συρμούς, πλωτά νοσοκομειακά πλοία και άλλα διαθέσιμα μέσα στα πρόσκαιρα και μόνιμα νοσοκομεία της επικράτειας κάτω από πραγματικά αντίξοες συνθήκες. Άσκησαν προληπτική ιατρική εναντίον λοιμωδών νόσων, ίδρυσαν αντιχολερικά συνεργεία και εφήρμοσαν υποχρεωτικό εμβολιασμό με αποτέλεσμα το σημαντικό περιορισμό των κρουσμάτων χολέρας σε τέτοια χαμηλά ποσοστά, όταν οι αντίπαλοι αποδεκατίζονταν, ώστε να μη θεωρείται υπερβολική η φράση, που ειπώθηκε τότε, ότι «η ελληνική ιατρική σύριγξ συνηγωνίσθη με την ελληνική ξιφολόγχη εις το νικηφόρον αποτέλεσμα του Ελληνικού Πολέμου 1912-1913».

Τιμώντας την εκατοστή επέτειο από την έναρξη και λήξη των νικηφόρων Βαλκανικών Πολέμων που συνέβαλαν καθοριστικά στο διπλασιασμό της Ελλάδος, δέκα εννέα (19) καταξιωμένοι ερευνητές, ανταποκρινόμενοι με προθυμία, προσέφεραν, για τις ανάγκες της έκδοσης αυτής, είκοσι επτά (27) κείμενα, που αφορούσαν σε παλαιότερα δημοσιευμένα άρθρα τους, αδημοσίευτες εισηγήσεις, διαλέξεις και μελέτες σχετικά με τη δράση των υγειονομικών κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων. Κατ’ αυτό τον τρόπο προσκόμισαν σημαντικά στοιχεία και παρείχαν νέα οπτική σε ορισμένες άγνωστες πλευρές του αγώνα. Τους ευχαριστώ όλους θερμά γι’ αυτό!

Η έκδοση αυτή αρχίζει με ένα εξόχως λογοτεχνικό κείμενο με τίτλο “Το νοσοκομείον του πολέμου”, που γράφηκε απότο γιατρό του Ναυτικούλόγιο, ποιητή, χρονογράφο και μετέπειτα ακαδημαϊκό Πέτρο Αποστολίδη (1866-1937), περισσότερο γνωστό με το ψευδώνυμο ‘Παύλος Νιρβάνας’, ο οποίος κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων διηύθυνε το πρόσκαιρο Ναυτικό Νοσοκομείο του Φαλήρου, που είχε στεγαστεί στο ξενοδοχείο “Ακταίον”και τελειώνει με τον κατάλογο των πεσόντων και θανόντων αξιωματικών του Υγειονομικού Σώματος κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913, που κατέγραψε ο αντιστράτηγος (ε.α.) επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού κύριος Χρήστος Σ. Φωτόπουλος.

Τα υπόλοιπα που δημοσιεύονται στο επετειακό αυτό τεύχος, χωρίς να ακολουθούν κάποια συγκεκριμένη χρονολογική σειρά, συμπεριελήφθησαν με σκοπό ο αναγνώστης τους να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα για τη συμμετοχή του Υγειονομικού στις πολεμικές επιχειρήσεις εκείνης της περιόδου. Το θέμα ορισμένων κειμένων εξ αυτών παρουσιάζει μερική αλληλοεπικάλυψη με κάποια άλλα, κρίθηκε όμως απαραίτητη η δημοσίευσή τους, γιατί οι συγγραφείς- ορισμένοι αρκετά νεότεροι από κάποιους άλλους- κλήθηκαν να συμμετάσχουν και να ανακοινώσουν σε διαφορετικές εκδηλώσεις μνήμης, που οργανώθηκαν στην φετινή επέτειο των εκατό χρόνων από τους Βαλκανικούς Πολέμους, και εκ των υστέρων, για τις ανάγκες της έκδοσης αυτής, να συντάξουν με το δικό τους γραπτό ύφος, τις περισσότερες φορές, τα ίδια γεγονότα. Εξάλλου πρόθεση της συντακτικής ομάδας του περιοδικού είναι να «δίνει βήμα» σε όλους και ιδιαιτέρως στους νεότερους ερευνητές. Διατηρήθηκε η αρχική γραφή των κειμένων (μονοτονικό ή πολυτονικό) όπως αυτά παραδόθηκαν στον επιμελητή σύνταξης, ο οποίος δεν παρενέβη σε συντακτικές ή ορθογραφικές διορθώσεις τους και ουδεμία ευθύνη φέρει για τις απόψεις των συγγραφέων, όπως αυτές εκφράζονται μέσα απ’ αυτά.

Το πολύτιμο αυτό υλικό που συγκεντρώθηκε, αποφασίστηκε να διασωθεί ως ενιαία και περιεκτική πηγή πληροφοριών με την παρούσα έκδοση, η οποία- ακόμη και αν θεωρηθεί υπερβολικό- φιλοδοξεί να συμπληρώσει τη θαυμάσια, λεπτομερή και εμπεριστατωμένη μονογραφία των σεβαστών συναδέλφων κυρίων Γρηγορίου Ι. Σκαμπαρδώνη, Νικολάου Δ. Σχίζα και Αλεξάνδρου Γ. Καρδούλη “Υγειονομική Υπηρεσία κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους”, έκδοση Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού, Αθήνα, 2001.

Ολοκληρώνοντας το εισαγωγικό αυτό σημείωμα, αντί επιλόγου, παραθέτω αυτούσιο το κείμενο του στρατηγού Ιωάννη Ιωαννίδη (1864-;), το οποίο αποτελεί ίσως ένα από τα ωραιότερα εγκώμια, που έχουν γραφεί για τους Έλληνες υγειονομικούς αξιωματικούς των Βαλκανικών Πολέμων, η αξία του οποίου πολλαπλώς μεγεθύνεται, γιατί έχει διατυπωθεί από μάχιμο αξιωματικό, που έλαβε μέρος σ’ αυτούς∙ «Ο Υγειονομικός Αξιωματικός απροκάλυπτος, άοπλος, υπό τινων αόπλων νοσοκόμων συνοδευόμενος, εν πλήρει συναισθήσει του κινδύνου, περιέρχεται ανά το αναπεπταμένον και αιματόβρεκτον της μάχης πεδίον υπό βροχήν βολίδων και χάλαζαν οβίδων, προσερχόμενος φιλάνθρωπος σωτήρ εις τους εκτάδην κειμένους και οιμώζοντας τραυματίας, και παρήγορος άγγελος εις τους ψυχορραγούντας κατά τας τελευταίας των στιγμάς παριστάμενος, αψηφών και περιφρονών τον περί αυτόν διαρκώς πτερυγίζοντα λαίμαργον και αδηφάγον θάνατον…και εν τω πεδίω της μάχης κατά του αοράτου και φοβερωτάτου εχθρού της χολέρας , ενώ οι στρατοί των Βουλγάρων και Τούρκων απηνώς δεκατισθέντες ηναγκάσθησαν, εκ της απωλείας του ηθικού των, να διακόψωσι τας επιχειρήσεις, σχεδόν διαλυθέντες, ο Ελληνικός Στρατός όμως προσβληθείς παρέμεινεν, ουχ ήττον, συντεταγμένος, έτοιμος και ικανός εις πάσαν δράσιν, χάρις εις τους Υγειονομικούς του Αξιωματικούς, μονίμους τε και εφέδρους, οίτινες μετά της αυτής ανδρείας, αυτοθυσίας και φιλανθρωπίας εργασθέντες και λαβόντες δραστήρια και τελεσφόρα μέτρα επέτυχον την περιστολήν και την ύφεσιν της απαισίας και βροτολοιγού νόσου. Μετά την μάχην δε, ενώ άπαντες οι λοιποί Αξιωματικοί ησύχως εσθίοντες ανεπαύοντο βαθέως υπνώττοντες, οι Υγειονομικοί Αξιωματικοί, μόνοι εν τοις Χειρουργείοις, Θεραπευτηρίοις και Νοσοκομείοις, αγρυπνούντες και άνευ αναπαύσεως παραμένουσιν επιτηρούντες, και έτοιμοι να προστρέξωσιν, όπου η φωνή του ιερού των καθήκοντος και της φιλανθρωπίας του εκάλει…Αληθώς, δόξα και τιμή και ευγνωμοσύνη οφείλεται εις το τετιμημένον, φιλόπατρι και ανδρείον Υγειονομικόν Ελληνικόν Σώμα, μόνιμον και έφεδρον. Εις ο πράγματι πρεπόντως του αρμόζει και τω ανήκει ο τίτλος του Υπερμαχίμου όπλου».*

 

Η έκδοση αυτή αφιερώνεται στους απλούς και ανώνυμους νοσοκόμους και τραυματιοφορείς των Βαλκανικών Πολέμων και σε όσους έπεσαν ‘υπέρ πατρίδος’ κατά την εκτέλεση του καθήκοντος.

 

 

 

 

Δρ. Αριστείδης Γ. Διαμαντής

Πλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν., Κυτταρολόγος

Αντιπρόεδρος - Επιμελητής Σύνταξης ΙΕΕΔ

* Ιωαννίδης Ι.: “Ο Αξιωματικός εν τη μάχη” στο “Κωνσταντίνος ΙΒ΄”, Κεφάλαιον Ξ΄ “Διασυμμαχικός Πόλεμος”,Τόμος Πρώτος, σελ. 579-581, εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήναι, 1931.