Print

Εισαγωγή στερεών τροφών σε παιδιά υψηλού κινδύνου για αλλεργική νόσο. Αλλαγή πορείας;



Posted in ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ, Η ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ (ΤΕΥΧΟΣ 2)
Pages 235-242





Σάββας Σαββατιανός, MD1,2,*

1Μονάδα Αλλεργιολογίας, 2η Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

2Κλινική ‘Άγιος Λουκάς’, Πανόραμα Θεσσαλονίκης

 

 

Επίκαιρο Θέμα

Περίληψη

Κατά την τελευταία δεκαετία, οι αντιλήψεις μας σε σχέση με τον ιδανικό χρονισμό της εισαγωγής στερεών τροφών στα βρέφη έχουν μεταβληθεί σημαντικά. Τα αποτελέσματα μεγάλων επιδημιολογικών μελετών παρατήρησης έχουν επανειλημμένα αποτύχει να δείξουν οποιοδήποτε όφελος από την καθυστέρηση εισαγωγής τροφών σε ατοπικά βρέφη, ενώ και σε μηχανιστικό επίπεδο φαίνεται ότι η ανάπτυξη τροφικής αλλεργίας διευκολύνεται δια της επαφής με το ατοπικό δέρμα και προλαμβάνεται σε ικανό βαθμό με την έγκαιρη απορρόφηση του τροφίμου από το γαστρεντερικό βλεννογόνο. Πέρυσι, η τρέχουσα υπόθεση επιβεβαιώθηκε θριαμβευτικά με τα αποτελέσματα της πρώτης τυχαιοποιημένης σχετικής μελέτης, της μελέτης LEAP(LearningEarlyAboutPeanutallergy), που αποτελεί ήδη σταθμό και οριστικά πια βάζει τη σφραγίδα της εγκυρότητας στο επικρατές σενάριο: αν ένα ατοπικό βρέφος δεν ενσωματώσει το αράπικο φυστίκι στη διατροφή του, κινδυνεύει με πολλαπλάσια πιθανότητα να αποκτήσει τροφική αλλεργία στο φυστίκι μέχρι την ηλικία των 5 ετών.

Παρότι οι γενικεύσεις δεν είναι πάντα αυτονόητες και οπωσδήποτε υπάρχουν τεχνικά ζητήματα σε σχέση με την πρακτική εφαρμογή της σύγχρονης αυτής γνώσης, είναι σημαντικό να ενθαρρύνεται η τήρηση των σχετικών διεθνών οδηγιών, που από το 2008 συστήνουν ομόφωνα την έγκαιρη εισαγωγή των στερεών τροφών στη δίαιτα του βρέφους κατά τους 4-6 μήνες ζωής, ιδανικά παράλληλα με το θηλασμό και χωρίς να καθυστερεί η εισαγωγή των ισχυρότερα αλλεργιογονικών τροφών.

Λέξεις-κλειδιά: Αλλεργιογόνο, Ατοπικό, Βρέφος, Έκζεμα, Παιδιά, Πρώιμη εισαγωγή, Τροφική αλλεργία, LEAP

Summary

Η αναγκαιότητα πρόληψης των αλλεργικών νοσημάτων είναι σήμερα μεγαλύτερη από κάθε άλλη ιστορική εποχή.1 Η συχνότητα της ατοπικής νόσου, που εκδηλώνεται ως ατοπική δερματίτιδα, αλλεργική νόσος του αναπνευστικού ή τροφική αλλεργία, έχει αυξηθεί σε τέτοια επίπεδα, ώστε να αναγνωρίζεται ως μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας στις περισσότερες σύγχρονες κοινωνίες δυτικού τύπου. Η τροφική αλλεργία, ιδιαίτερα, έχει χαρακτηριστεί ως το δεύτερο ‘κύμα’ αυτής της ‘αλλεργικής επιδημίας’, καταγράφοντας σημαντική αύξηση συχνότητας στα τελευταία 10-15 έτη και ακολουθώντας με καθυστέρηση 1-2 γενεών το αντίστοιχο ‘πρώτο κύμα’ αύξησης των αλλεργικών νοσημάτων του αναπνευστικού.2 Η αιτιολογία του φαινομένου παραμένει, προς το παρόν, ατελώς διερευνημένη, αν και τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στη διαλεύκανση των υποκείμενων μηχανισμών. Έτσι έχουν ενοχοποιηθεί κυρίως περιβαλλοντικές αλλαγές, όπως για παράδειγμα η τροποποίηση της έκθεσης σε μικροβιακούς και οξειδωτικούς παράγοντες του περιβάλλοντος, απότοκες της δυτικοποίησης του τρόπου ζωής στα σύγχρονα αστικά κέντρα.1 Από την πλευρά της πρόληψης της αλλεργικής νόσου στην καθημερινή κλινική πράξη, σημαντική είναι τα τελευταία χρόνια η ερευνητική δραστηριότητα γύρω από την πιθανή επίδραση της διάρκειας του αποκλειστικού μητρικού θηλασμού, επομένως και του χρόνου της εισαγωγής των στερεών τροφών στη βρεφική διατροφή.

Είναι λογικό ότι η πληθυσμιακή ομάδα με πρόσθετο ενδιαφέρον είναι τα βρέφη ‘υψηλού κινδύνου’ για ανάπτυξη αλλεργικής νόσου: τα βρέφη με πρωτογενή κίνδυνο, που προκαθορίζεται ως ένα βαθμό από το οικογενειακό ιστορικό ατοπικής νόσου,3 και ειδικότερα από το ιστορικό ατοπικής νόσου του γονέα του ίδιου φύλου,4 όπως και τα βρέφη με δευτερογενή προδιάθεση ανάπτυξης αλλεργικής νόσου, που εκδηλώνεται πρωτίστως με διάφορης βαρύτητας ατοπικό έκζεμα στη βρεφική ηλικία. Σε αυτή, λοιπόν, την ομάδα βρεφών υψηλού κινδύνου είναι λογικό να περιμένουμε και το μεγαλύτερο όφελος από το χειρισμό της εισαγωγής στερεών τροφών και της αποφυγής ή έκθεσης σε ισχυρές αλλεργιογονικές τροφές, όπως το αυγό, το ψάρι, τα σιτηρά ή τους ξηρούς καρπούς.

Φυσικά, τα περιεχόμενα τροφικά αντιγόνα είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την ωρίμανση του ανοσιακού συστήματος του αναπτυσσόμενου οργανισμού. Σε αυτήν την κατεύθυνση συνεπιδρούν η πρόσληψη βιταμινών και ιχνοστοιχείων, το είδος των περιεχόμενων στην τροφή λιπαρών οξέων (ω3/ω6), η αντιγονική πολυπλοκότητα, αλλά και το συνυπάρχον μικροβιακό φορτίο των γευμάτων.1 Το σύνολο των παραγόντων αυτών, ο χρονισμός αλλά και η συχνότητα έκθεσης σε αυτούς, αλληλεπιδρούν με το γενετικό υπόστρωμα του βρέφους για να εγκαταστήσουν (ή να καταργήσουν) την ανοσολογική ανοχή στις διάφορες τροφές, που είναι ένα ενεργητικό φαινόμενο υπό συνεχή διαμόρφωση.

Summary

Savvatianos S.: Timing of solid food introduction in high-risk infants: A paradigm shift? Iatriki Epitheorisis Enoplon Dynameon (2016)

 

During the last decade, our scientific perception over the optimal timing of solid food introduction in children has shifted notably. A series of large observational birth-cohort studies have repeatedly failed to show any benefit from delaying food introduction in atopic infants, contrary to the conventional wisdom and standard clinical practice for the biggest part of the last 30 years. This, along with mechanistic evidence in favor of the pro-tolerogenic effect of early food introduction have led to a drastic change in the relevant section of all major international guidelines, which currently advise caution against delaying food introduction as a preventive measure for food allergy development.

Last year, long-awaited results of the landmark LEAP (Learing Early About Peanut allergy) study validated the current trend, being the first randomized controlled study to show that early peanut introduction may be used to prevent peanut allergy in high-risk infants. In this large interventional trial, atopic infants randomized to regularly consume ground peanut showed markedly reduced risk of having peanut allergy by the age of 5 years, compared to infants that avoided peanut.

To what extent the LEAP conclusions may be extrapolated outside peanut territory and, most importantly, may be generalized to the low-risk population is currently a matter of debate, with additional data from running interventional studies highly anticipated. Nevertheless, until more conclusive evidence is available, it is important to reiterate the collective international position on the subject, valid from 2008 on: solid food introduction should be attempted shortly after the first 4-6 months of life, optimally along with breastfeeding and without further delay for the highly allergenic foods.

Keywords: Atopic, Allergen, Children, Dermatitis, Early introduction, Food allergy, Infant, LEAP, Solid food

Κυρίως Άρθρο

1. Πρόληψη σε ατοπικά βρέφη – πρώτη απόπειρα

Αρχικά, και στηριζόμενη κυρίως σε λογικά ένστικτα, η ιατρική κοινότητα στράφηκε στην καθυστέρηση εισαγωγής των στερεών τροφών γενικά, ώστε να δοθεί χρόνος στην επωφελή επίδραση του μητρικού θηλασμού, και στην αποφυγή των αλλεργιογονικών τροφών ειδικότερα, ώστε να μην ευαισθητοποιηθεί ο οργανισμός σε αυτές. Οι υποθετικοί μηχανισμοί που λήφθηκαν υπόψη ήταν η αυξημένη διαπερατότητα του γαστρεντερικού βλεννογόνου κατά την πρώτη βρεφική περίοδο και η προσωρινή ανωριμότητα του ανοσοποιητικού συστήματος του γαστρεντερικού να επαγάγει ειδική ανοσοκαταστολή σε αντιγόνα των προσλαμβανόμενων τροφών, ή αλλιώς να αναπτύξει ‘ανοχή από το στόμα’ (oraltolerance).5,6 Η ανωριμότητα αυτή, που εκφράζεται κλινικά με την ανάπτυξη ανοσολογικού μηχανισμού έναντι της τροφής (είτε με την παραγωγή αντισωμάτων, πχ στην IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία ή στην IgG-μεσολαβούμενη κοιλιοκάκη, είτε με την διέγερση ειδικών για το αντιγόνο Τ-λεμφοκυττάρων, όπως στις μη-IgE-μεσολαβούμενες αλλεργίες του γαστρεντερικού), καταδείχθηκε τόσο σε πειραματικά μοντέλα,5 όσο και σε ανθρώπινες μελέτες.7

Χωρίς να μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια η χρονική διάρκεια αυτής της πρώιμης, ‘ακατάλληλης΄ για την εισαγωγή αλλεργιογονικών τροφών, περιόδου, οι περισσότερες αναφορές την περιορίζουν σε λιγότερο από 4 μήνες.8 Χαρακτηριστικά, είχε δειχθεί κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα, ότι η εισαγωγή στερεών τροφών πριν τον 3ο με 4ο μήνα της ζωής συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ως και 2.5 φορές για εκδήλωση ατοπικού εκζέματος.9,10 Η επίδραση της πρώιμης εισαγωγής στερεών στον κίνδυνο εκδήλωσης τροφικής αλλεργίας ήταν πιο δύσκολο να προσδιοριστεί, καθώς οι σχετικές μελέτες της εποχής τον εκτίμησαν συνδυαστικά με άλλες λογικές προσεγγίσεις, όπως τους διαιτητικούς περιορισμούς στη μητρική δίαιτα κατά την κύηση και τη λοχεία και την προληπτική εισαγωγή φόρμουλας με υδρολυμένη πρωτεΐνη γάλακτος.11

Με εφαλτήριο τα λίγα ερευνητικά δεδομένα αλλά κυρίως τη λογική προσέγγιση, εκδόθηκαν το 2000 οι ‘κλασικές’ οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (AAP), που προέτρεπαν την καθυστέρηση εισαγωγής των στερεών τροφών μετά τους 6 μήνες της ζωής, καθώς και την περαιτέρω αποφυγή των κοινών αλλεργιογονικών τροφών για 2 (αυγό) ή και 3 έτη (ψάρι και ξηροί καρποί).12 Ένα χρόνο αργότερα, και στο ίδιο μήκος κύματος, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) αναθεώρησε τις προηγούμενες οδηγίες του και παρέτεινε το προτεινόμενο διάστημα αποκλειστικού θηλασμού από τους 4 στους 6 μήνες.13 Παρότι ο στόχος δεν ήταν η πρόληψη της αλλεργίας αλλά η μείωση του κινδύνου για γαστρεντερικές λοιμώξεις στις αναπτυσσόμενες χώρες της υφηλίου, η οδηγία δεν προέβλεπε ειδικό χειρισμό των βρεφών στις ανεπτυγμένες χώρες, ούτε αυτών με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης αλλεργικής νόσου.

Στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι το 2008, τα αποτελέσματα των σχετικών μελετών, που σχεδιάστηκαν με σκοπό να αποδειχθεί η δυσμενής επίδραση της πρώιμης εισαγωγής των στερεών τροφών στη διατροφή, δεν επιβεβαίωσαν τις προβλέψεις. Μεγάλες προοπτικές μελέτες κοόρτης (birthcohorts) σε διαφορετικές χώρες έδειξαν ότι η καθυστερημένη εισαγωγή των στερεών πέρα από τον 6ο μήνα της ζωής, όχι μόνο δε δρα προληπτικά, αλλά συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ατοπικού εκζέματος σε βρέφη,14-16 και αυξημένη συχνότητα εκδήλωσης αλλεργικής ρινίτιδας, άσθματος, και αλλεργικής IgE-ευαισθητοποίησης στη μετέπειτα παιδική ηλικία.14 Στη χαρακτηριστική περίπτωση των σιτηρών, δείχθηκε ότι η εισαγωγή τους μετά τον 6ο μήνα σχετίζεται με 4πλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης τροφικής αλλεργίας σε αυτά,17 ενώ στον ίδιο βαθμό αυξάνει και ο κίνδυνος εκδήλωσης κοιλιοκάκης, σε βρέφη με σχετική γενετική προδιάθεση.18

2. Πρόληψη σε ατοπικά βρέφη – δεύτερη απόπειρα

Το 2008, και βασισμένοι στα ανατρεπτικά αυτά ερευνητικά ευρήματα, δύο μεγάλοι οργανισμοί (AAPκαι ESPGHAN) αλλά και τουλάχιστον 2 ανεξάρτητες διεθνείς ομάδες ειδικών στη βρεφική διατροφή άλλαξαν την κατεύθυνση των σχετικών οδηγιών, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για να υποστηρίξουν την καθυστέρηση εισαγωγής οποιασδήποτε στερεάς τροφής πέραν της ηλικίας των 6 μηνών.19-22 Παράλληλα, το κατώτερο όριο φαίνεται να οριοθετείται στις 17 βδομάδες, δηλαδή στους 4 μήνες ζωής.23 Οι νέες οδηγίες συστήνουν πλέον την εισαγωγή των στερεών τροφών μεταξύ του 4ου και 6ου μήνα σε όλα τα βρέφη, ανεξαρτήτως ατοπικής προδιάθεσης, ενώ τονίζεται ότι δεν υπάρχει επιστημονικό έρεισμα για την ειδική αποφυγή αλλεργιογονικών τροφίμων. Έκτοτε, οι περισσότεροι επιστημονικοί οργανισμοί έχουν υιοθετήσει παρόμοια κατεύθυνση, όσον αφορά στην στρατηγική πρόληψης των αλλεργικών νοσημάτων.8,24,25

Στο μεταξύ, αποτελέσματα από μεγάλες, πρόσφατες μελέτες κοόρτης (birthcohorts) έχουν δει το φως της δημοσιότητας, που υποστηρίζουν τη νέα οπτική της πρωιμότερης εισαγωγής των στερεών τροφών, σε σχέση με αυτήν των κλασικών οδηγιών του 2000.26-36 Τα χαρακτηριστικά των μελετών και τα κυριότερα ευρήματα περιγράφονται στον Πίνακα 1.

Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι όλες οι προαναφερθείσες μελέτες αποτελούν μελέτες παρατήρησης, πάσχοντας από μεθοδολογικές αδυναμίες, όπως η έλλειψη τυχαιοποίησης των πληθυσμών στα διαφορετικά είδη παρέμβασης και η πιθανότητα ανάστροφης αιτιότητας στις παρατηρούμενες συσχετίσεις. Επομένως, και παρά τις ισχυρές ενδείξεις, οριστικά, απολύτως αξιόπιστα συμπεράσματα δεν είναι δυνατό να εξαχθούν παρά μόνο με την ολοκλήρωση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών, εξαρχής σχεδιασμένων να εξετάσουν την υπόθεση ότι η πρώιμη εισαγωγή στερεών τροφίμων σε βρέφη επάγει την ανοσολογική ανοχή. Η πρώτη τέτοια μελέτη περιγράφεται εν συντομία παρακάτω, ενώ περισσότερες βρίσκονται σε εξέλιξη, των οποίων τα αποτελέσματα θα είναι γνωστά σε λίγα χρόνια, πιθανότερα μεταξύ 2015 και 2018.

3. Μηχανισμοί πίσω από την πιθανή ανοχογόνο επίδραση της πρώιμης εισαγωγής

Εκτός από τις προαναφερθείσες επιδημιολογικές μελέτες, που κατέδειξαν συσχέτιση μεταξύ της καθυστερημένης εισαγωγής των στερεών τροφών και του κινδύνου ανάπτυξης τροφικής αλλεργίας σε αυτές, υπάρχουν και άλλα ευρήματα που αναμφίβολα γεννούν υποθέσεις. Σε μια τέτοια καταγραφή, δείχθηκε ότι ατοπικά παιδιά που είχαν χρησιμοποιήσει ενυδατικά καλλυντικά με φυστικέλαιο αποκτούσαν τελικά 7πλάσια συχνότητα τροφικής αλλεργίας σε φυστίκι, σε σύγκριση με παρόμοια ατοπικά παιδιά που χρησιμοποιούσαν ενυδατικά χωρίς φυστικέλαιο.37 Η υπόθεση ότι η δερματική επαφή με ισχυρά τροφικά αλλεργιογόνα είναι ικανή να προκαλέσει την παραγωγή κυκλοφορούντων IgΕ και τελικά τροφική αλλεργία, έχει ήδη αποδειχθεί σε αρκετά πειραματικά μοντέλα με ποντικούς,38-41 ενώ το ατοπικό δέρμα αποτελεί ένα ευνοϊκό υπόστρωμα για μια τέτοια ευαισθητοποίηση, λόγω του διαταραγμένου επιθηλιακού φραγμού και της ύπαρξης ανοσοεπαγωγικών μορίων, όπως η εντεροτοξίνη Β του χρυσίζοντα σταφυλόκοκκου.42-45 Πολύ πρόσφατα, η αποδεικτική γύρω από την υπόθεση της παραγωγής IgEαντισωμάτων για αερομεταφερόμενα τροφικά αλλεργιογόνα δια της δερματικής επαφής ενισχύθηκε περαιτέρω: όσο περισσότερο φυστίκι ανιχνεύεται στην οικιακή σκόνη, ως αποτέλεσμα της κατανάλωσης στην οικογένεια, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχει ένα βρέφος που μεγαλώνει σε αυτή την οικογένεια να αποκτήσει αλλεργία στο φυστίκι, και ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται όσο βαρύτερη είναι η δερματική βλάβη (ατοπική δερματίτιδα) του βρέφους.46

Σημαντικότερο ίσως από όλα, η ικανότητα IgE-ευαισθητοποίησης μέσω του διαταραγμένου επιθηλιακού φραγμού του δέρματος των ποντικών, μπορεί να εξουδετερωθεί με την προηγούμενη χορήγηση του τροφικού αλλεργιογόνου από το στόμα.39 Κατ’ αναλογία, στους ανθρώπους, παρατηρήθηκε ότι η αυξημένη κατανάλωση φυστικιού στο σπίτι συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης τροφικής αλλεργίας στο φυστίκι μέχρι τη σχολική ηλικία, όχι όμως αν το φυστίκι έχει ήδη εισαχθεί στη διατροφή των ίδιων των παιδιών.47 Καθώς είναι γνωστό πως τροφικά αλλεργιογόνα είναι παρόντα στην οικιακή ατμόσφαιρα,48-50 η έκθεση δια του ατοπικού δέρματος και όχι δια του ανοχογόνου γαστρεντερικού βλεννογόνου ενδέχεται να επάγει την αλλεργική ευαισθητοποίηση. Σε αυτήν την περίπτωση, η καθυστέρηση της εισαγωγής των αλλεργιογονικών τροφών στη διατροφή θεωρητικά παρατείνει το χρονικό διάστημα, κατά το οποίο η ‘αλλεργιογόνος’ ατμόσφαιρα μπορεί να είναι υποθετικά επιζήμια.

4. Μελέτη LEAP: η αρχή του τέλους για τις παλιές αντιλήψεις;

Στις αρχές του 2015 ολοκληρώθηκε και δημοσιεύθηκε η πρώτη από τις τυχαιοποιημένες μελέτες που έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να διαλευκανθεί οριστικά το ζήτημα του χρονισμού εισαγωγής των στερεών τροφών στα βρέφη. Η συγκεκριμένη μελέτη (LEAPstudy, LearningEarlyAboutPeanutallergy),51 που ήδη θεωρείται ορόσημο, εξέτασε την επίδραση της εισαγωγής μιας παραδοσιακής αλλεργιογόνου τροφής, του φυστικιού, σε βρέφη υψηλού κινδύνου, ως προς την πιθανότητα ανάπτυξης IgE-μεσολαβούμενης αλλεργίας στο φυστίκι μέχρι την ηλικία των 5 ετών. Για το σκοπό αυτό, περισσότερα από 500 βρέφη ηλικίας 4-11 μηνών με ισχυρό ατοπικό ιστορικό (βαριά ατοπική δερματίτιδα ή/και αλλεργία στο αυγό) τυχαιοποιήθηκαν σε 2 ομάδες, από τις οποίες η μία τέθηκε σε τακτική χορήγηση φυστικούχου τροφής, ενώ η άλλη σε αυστηρό αποκλεισμό του φυστικιού από τη δίαιτα. Κατόπιν, τα παιδιά παρακολουθήθηκαν προοπτικά και στην ηλικία των 5 ετών υποβλήθηκαν σε διαγνωστική πρόκληση με μια μεγάλη ποσότητα φυστικιού, ώστε να διαπιστωθεί ο βαθμός ανοχής σε αυτό.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: η ομάδα των παιδιών που κατανάλωνε τακτικά φυστίκι από το βρεφικό στάδιο είχε σημαντικά μειωμένη πιθανότητα να πάσχει από αλλεργία στο φυστίκι στην ηλικία των 5 ετών, σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αντίθετα, η αποχή από την κατανάλωση φυστικιού συνδέθηκε με 5πλάσια πιθανότητα ανάπτυξης αλλεργίας, σε σχέση με τα παιδιά που τυχαιοποιήθηκαν να ακολουθήσουν την ‘παραδοσιακή’ οδηγία της αποφυγής του φυστικιού. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η αντισωματική απάντηση απέναντι στα αλλεργιογόνα του φυστικιού διέφερε ποιοτικά στις δύο ερευνητικές ομάδες: η ομάδα που απέφευγε την κατανάλωση φυστικιού από το στόμα είχε υψηλότερα επίπεδα ειδικών IgEαντισωμάτων, ενώ τα παιδιά που εισήγαγαν το αλλεργιογόνο από τη βρεφική δίαιτα κατάφεραν να μετατοπίσουν την αντισωματική απάντηση προς την πιο ‘φυσιολογική’ IgG4κατεύθυνση, που συνδέεται με την επιθυμητή ανοχή στις τροφές.

Η σημασία της μελέτης LEAPέγκειται στο ότι κατοχυρώνει με τον πιο αξιόπιστο επιστημονικά σχεδιασμό, της προοπτικής παρεμβατικής τυχαιοποιημένης μελέτης, τη σύγχρονη μηχανιστική θεώρηση: η τακτική κατανάλωση από το στόμα προστατεύει, ενώ η προληπτική αποφυγή εκθέτει στον κίνδυνο της αλλεργικής ευαισθητοποίησης. Η παρέμβαση αφορά τα βρέφη ηλικίας άνω των 4 μηνών, ενώ το αναμενόμενο όφελος θα είναι σημαντικότερο για τα ισχυρά αλλεργιογικά τρόφιμα, όπως το φυστίκι στην αναφερόμενη μελέτη-σταθμό. Είναι ευνόητο ότι στην περίπτωση ατοπικών βρεφών και ισχυρών αλλεργιογόνων, ο προληπτικός έλεγχος με δερματικές δοκιμασίες νυγμού (skinpricktests) είναι αυτός που αποκλείει με απόλυτη αξιοπιστία την παρουσία IgE-ευαισθητοποίησης και επιτρέπει στον κλινικό γιατρό την ασφαλή εισαγωγή στη διατροφή.52

Περισσότερες τυχαιοποιημένες μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη, των οποίων τα αποτελέσματα θα καθορίσουν το σχετικό όφελος της πρώιμης εισαγωγής στο γενικό, μη ατοπικό παιδιατρικό πληθυσμό και θα οριστικοποιήσουν το βέλτιστο χρονικό παράθυρο εισαγωγής των στερεών τροφών, που για την ώρα προσδιορίζεται μεταξύ 4ου και 6ου μήνα της ζωής.

5. Συμπεράσματα

Τα αποτελέσματα από μια σειρά πρόσφατων, μεγάλων επιδημιολογικών μελετών έρχονται σε αντίθεση με την παλιά θεώρηση ότι η καθυστερημένη εισαγωγή των στερεών τροφών και η αποφυγή έκθεσης σε αλλεργιογόνες τροφές συμβάλλει στην πρόληψη των αλλεργικών νοσημάτων, και ειδικότερα της τροφικής αλλεργίας. Αντίθετα, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η όψιμη εισαγωγή των αλλεργιογόνων στη διατροφή μπορεί να επιφέρει αποτελέσματα αντίθετα από τα προσδοκώμενα. Εναρμονισμένοι με τα δεδομένα αυτά, οι περισσότεροι επιστημονικοί οργανισμοί σε Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία προτείνουν πλέον την εισαγωγή όλων των ομάδων στερεών τροφών μεταξύ του 4ου και του 6ου μήνα της ζωής, ιδανικά παράλληλα με το μητρικό θηλασμό, και μάλιστα χωρίς να αποτελούν εξαίρεση τα βρέφη με ατοπική προδιάθεση ή οι ισχυρά αλλεργιογονικές τροφές, όπως οι ξηροί καρποί. Αν αυτή θα είναι η τελευταία αλλαγή κατεύθυνσης ή αν μας περιμένουν κι άλλες εκπλήξεις, θα φανεί από τα αποτελέσματα των προοπτικών τυχαιοποιημένων μελετών που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Βιβλιογραφία

 

1.        Prescott S, Nowak-Wegrzyn A. Strategies to prevent or reduce allergic disease. Ann Nutr Metab 2011; 59 Suppl 1: ς ύπαρξης ανaημασ2.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N owak-Wegrzynldren KJ., Infant, LEA: riout fvalidecorthedrasrk LEAPe age ofepidemicr MetaPedia 20ldren,y Immunol9 Suppl 1: 22(2): 155-60ανaημασ3.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Wahn U. We LEdrabsd pesease. march Epithldren,y9 Suppl 00 ς5(7): 591-9ανaημασ4.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Arshad SH, Karmaus W, Raza A, ethe witerly food innts ntalPe age ofos shifthInfant, LEem>Ann Nuts dependsct, validexsrk LEAPshiftr MetaJ0ldren,y Clin Immunol9 Suppl 12; 130(2): 427-34 e6ανaημασ5.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N probelrzynFen,usoes toImmunctiosponuts ref> 5,6curlock AM, Jonts SM, ethe wMidence mtimalimmunctup>5,6 nvenithout finfmaositity hospitalsfurthLEAPg peanutcow'sfmilkant, LEA: A

nut).5,6

nuts rak inftroducshoidcA: ao regularly thatgeMetaJ0ldren,y Clin Immunol9 Supp1989 84(1): 72-89ανaημασ12.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N American Aentimt nutPedia 2icrgeCommitteslen 2subje. Hypont, LEenndomized ly amu_tis,MetaPedia 2icr9 Suppl 00 106(2 Pt 1): 346-9ανaημασ13.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N World Health Orgncezen at. 54th WHO AssembducGlobil prevenhly almized lurthys_igfshiftctthout :ade, g of soldt en attnutexnce is a and w-tthout s,MetaGen of: World Health Orgncezen at9 Suppl 0 Σε κάθε14.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Kull I, B LE

mgA, Lilja G, ethe wFishnd peane optidt decade, ths ofed timally alurth/p>

nutst, LEem>Ann Nuts dt decashifthInfr Metabdren,y9 Suppl 06; 61(8): 1009-15Σε κάθε15.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Zutdrares toitershould be attointrodus infionen attrorssthma0urtheczemageMetaArchabsd oinDnn Nut infmatithInf9 Suppl 04; 89(4): 303- 5tzkorzynethe wroduction should be attinfionen attroreczema:he landma soliactiur-ed ti5 J , Barriga K, Le_igfDY, ethe wid food ininitisolexpo allerorcere, whrg fofurthLEAPg peanutwheanutt, LEAr MetaPedia 2icr9 Suppl 06; 117(6): 2175-8 ανaημασ18.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nn Arris JM, Barriga K, Hoy fnb LE EJ, ethe wR peanutceliam>Ann Nut autoimmunity urthLd food inglutendihould be attinfLEAPdie nutavoided un macand ving peanutAnn Nutr MetaJAMA9 Suppl 05 293(19): 2343-5 Σε κάθε19.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Agostoei C Earcsi TynFewtionl M, ethe wComαe> nvenithout : aocom> nven 5 yearλά κeCommitteslen 2subje. MetaJ0Pedia 2 Ga

eiterol m> 29 Suppl 08; 46(1): 99-110ανaημασ20.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N,GreenrFR, S aderer SH, Burks AW, ethe wEy food ointroducn> 2subje, wl studies hisct, vali/p>

nuts randoAnn Nut ittinoided urthshifted :ade, rp>5 nutceositil die nvene l 2iclergy, and without ,hLd food inshould be attoinnfane> nveni> , urthhydrp>yrly y amu_tis,MetaPedia 2icr9 Suppl 08; 121(1): 183-9 Σε κάθε21.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N,Hly, , HalkendzynMt erogA, ethe wDie nvenduce al attoinst, LEem>Ann Nuts ittinoided urthsith hshifted s,MetaPedia 20ldren,y Immunol9 Suppl 08; 19(1): 1-4ανaημασ22.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N owak-WegrzL, Smding nvenithout finfvali/p>

nut).5,6

dt decashoidcA: έχ s have repet thnout s e it f eedingvaliCanadiandzocie t nutldren,y urthClin for ImmunoloEAr MetaPaedia 20matit Health9 Suppl 13; 18(10): 545-54ανaημασ25.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N SampsoesHA, Acebsd , Bock SA, ethe wFInfant, LEA: mease bigget? nvenithout furthg peanutdevelsen subzen atrhinitidgeMetaBr J m> 29 Suppl 10 103(2): 266-73ανaημασ32.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Nwaru BI, Erkkola M, Ahotendz, ethe wA, c LEde, Food allergtointroductions dt decade, ths ofed tiurthopmentem>sen subzen atchaafiB, ethe wid food introduction should be attinfionen attroreczemay,ssthma,tst, LEem>rhinitid, urthdevelonn shhaled lsen subzen at la O, ethe wid food inmized lythout finfionen attrorshifthInfansthma0urthst, LEem>Ann NutsgeMetaJ0ldren,y Clin Immunol9 Suppl 13; 131(1): 78-86ανaημασ37.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Lack Gy, Ix Dyn Aχstoee K, ethe wFn_tors ussocient tedingvali/p>

nutp>allefopment.allef5,6sen subzen atr MetaClin Exp0ldren,y9 Suppl 05; 35(6): 757-66ανaημασ40.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N,S 2iddJ, ThomdattM, Hot dencedJ, ethe wAeri> mod inten subzen at5,6allefallefupmenten geMetaJ0Clin Inbsdergyg per MetaNun Gen ergyskutlmizlamy inje. MetaJ0ldren,y Clin Immunol9 Suppl 03; 112(5): 981-7Σε κάθε44.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Savinko TynLaurly gA, Lehof ski zynethe wTrandallef6alleften subzen atallefopment.. MetaJ0ldren,y Clin Immunol9 Suppl 15; 135(1): 164-7/suε κάθε47.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Ix AT, Sasieni P, duwTrit G, ethe wHouseholdtpaallefd peane optiad u g peafn_torly alvali/p>

nutp>allefopment.. MetaJ0ldren,y Clin Immunol9 Suppl 09; 123(2): 417-23ανaημασ48.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, NnWitteman AM, van LeeuwendJ, van Arl ZeedJ, ethe wFInfant, LEens infhouse dt or MetaI Archnldren,y Immunol9 Supp1995; 107(4): 566- allef . MetaJ0ldren,y Clin Immunol9 Suppl 13; 132(3): 623-9ανaημασ50.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N,Bertelten RJ, Fasdee CK, G,6allefopment.. MetaN Engl J Met9 Suppl 15; 372(9): 803-13ανaημασ52.t S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, Nt S, N Gruchopma RzynSampsoesHA. owae al t f<>allefopment.

docum .getEle> ById('_5 nn_tabsntadeer5"> ById('_5 nn_tabsntadeer5"> cript"nn_tabs_item nn_tabs_count_5 nn_tabs_ite6_inactive" id="nn_tabs_item_1____475___-5">

Βιβλιογου ή α΂ αυπλνδύ/h2>

h4> bsp;

<Σπιρ΂ν ης τυχα ΌνεMDνaημασελλεης τΑυσ ή ς ή αν μ:λίποιήα τη-ες 7, 54624 Θ ιόλϴύ/ όϺηνaημασΔή ς ή αν μ e-mail: nscript typl='text/javascript'> n!-- vargefix = 'ma' + 'il' + 'to'; vargaing= 'hr' + 'ef' + '='; vargaddy10714g= 'savas' + '@'; addy10714g= addy10714g+ 'savatianos' + '.' + 'gr'; docum .wr___('_47' + aing+ '\'' + efix + ':' + addy10714g+ '\'>'); docum .wr___(addy10714); docum .wr___('<\"nn'); //-->\n > cript"nscript typl='text/javascript'> n!-- docum .wr___(''); //--> > cript"Thro email addrre tro beit f n!-- docum .wr___(''); //--> > cript"νaημασενδϭφτώημονσε ετώ> h4: (+30) 6944 7327κνaημασFax: (+30) 2310 221934νaηear:both;">

height:1pxiv>
class="lasatioonασσσlass="σl!--fy inineer end -->σσσσlass="σl!--fy in end -->σσσσσσσϱσημασver