Εκτύπωση

Παρουσίαση Βιβλίου: Εγχειρίδιο Κλινικής Κυτταρολογίας



Καταχωρήθηκε σε ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ, Η ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ (ΤΕΥΧΟΣ 1)
Σελίδες 145-148





 

«Εγχειρίδιο Κλινικής Κυτταρολογίας»*
Αριστείδης Γ. Διαμαντής**

 

Παρουσίαση Βιβλίου

 


Με ιδιαίτερη χαρά, αλλά και μεγάλη συγκίνηση παρουσιάζω σήμερα το πόνημα της σεβαστής μου καθηγήτριας κυρίας Ελένης Κανέλλη-Κουτσελίνη με τίτλο «Εγχειρίδιο Κλινικής Κυτταρολογίας», που πρόσφατα εξεδόθη από τις επιστημονικές εκδόσεις Παρισιάνου ΑΕ.


Τα επιστημονικά συγγράμματα αποτελούν όχι μόνο μέσο επικοινωνίας μεταξύ επιστημόνων του ιδίου ή διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων, αλλά και διδασκαλίας εξειδικευμένων γνώσεων. Και όταν λέμε επιστημονικό πόνημα και ειδικότερα ιατρικό σύγγραμμα, εννοούμε τη συγκροτημένη και τεκμηριωμένη με σαφήνεια αναφορά των παρατηρήσεων και των συμπερασμάτων της έρευνας, που πραγματοποιήθηκε παρά την κλίνη του ασθενούς και πειραματικά στο εργαστήριο.


Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, τα πληροί το πόνημα της κυρίας Κουτσελίνη. Το κρίνω, εκ προοιμίου, έργο ζωής και θεωρώ τιμή που το έχω στα χέρια μου, γιατί ακόμη συνεχίζω να το μελετώ και, αργότερα θα κοσμεί τη βιβλιοθήκη μου ως ενεργό επιστημονικό βοήθημα με συλλεκτική αξία. Δημιουργήματα όπως το «Εγχειρίδιο της Κλινικής Κυτταρολογίας» δεν είναι ίδια κοινού ανθρώπου. Αποτελούν πνευματικά γεννήματα ιδιαίτερα προικισμένων ατόμων, που σέβονται τον αναγνώστη και το σπουδαστή.


Το βιβλίο αυτό αποπνέει άρωμα καλής εποχής, τότε που η συγγραφή δεν αποτελούσε απλή παράθεση τεχνοκρατικών δεδομένων και συρραφή ή αντιγραφή κειμένων, αλλά πόνημα μακράς προσωπικής επιστημονικής ενασχόλησης, σπουδής και διδακτικής εμπειρίας. Πόνημα, στο οποίο η συγγραφέας βάζει την ίδια της την προσωπικότητα, με την οποία και το σφραγίζει. Με εκπλήσσει ευχάριστα, αλλά και με χαροποιεί ιδιαίτερα, το ότι στις μέρες μας είδε το φως της δημοσιότητας τέτοιο βιβλίο. Αν μάλιστα αναλογιστεί κανείς, ότι τέτοια παρόμοια συγγράμματα δεν κυκλοφορούν στη χώρα μας γραμμένα στην ελληνική, τότε εύκολα μπορεί να αντιληφθεί το μέγεθος όλου αυτού του εγχειρήματος. Δεν θα περίμενε, όμως, κάποιος τίποτε διαφορετικό, αν γνωρίζει την κυρία Κουτσελίνη.


Στις κλασικές γνώσεις, η κυρία Κουτσελίνη προσθέτει με απλό, εύληπτο αλλά και συνάμα επιστημονικό τρόπο, τις νεότερες- προχωρημένες- γνώσεις στην Κλινική Κυτταρολογία και των συναφών αντικειμένων της επιστήμης, που δανείζουν στοιχεία σε αυτή. Έτσι, που οι παλιότερες γνώσεις με τις νέες γίνονται ένα, δεν ξεχωρίζουν και αποτελούν από κοινού τις σύγχρονες απόψεις. Και αυτή η ώσμωση είναι ουσιαστικά, που δεν επιτρέπει σε κάποιο μη έμπειρο σπουδαστή να κάνει σφάλμα, υπό την έννοια του αποκλεισμού της γνώσης που θα εκλαμβανόταν ως παρωχημένη ή γνώσης που θα θεωρούταν ενδεχομένως ως πολύ προχωρημένη και ως εκ τούτου μη άμεσα χρησιμοποιήσιμη. Γι’ αυτό και το βιβλίο της κυρίας Κουτσελίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και για αυτοδιδασκαλία, ιδιαιτέρως μάλιστα, λόγω του εντυπωσιακού πράγματι φωτογραφικού υλικού, το οποίο προέρχεται από περιστατικά του δικού της Εργαστηρίου, τα οποία κατέγραφε επί πολλά χρόνια η συγγραφέας.


Το σύγγραμμα της κυρίας Κουτσελίνη συνιστάται ως υπόδειγμα ιατρικής γραφής-γραπτού ιατρικού λόγου. Η καθομιλουμένη ελληνική γλώσσα, στην οποία είναι γραμμένο δεν είναι ξύλινη, ρητορική ή φλύαρη, αλλά σαφής, επιστημονική και τολμώ να πω και φιλική, προκλητική για συνέχιση της μελέτης. Οι κοινές λέξεις των κειμένων είναι μονοσήμαντες, τοποθετημένες κατά τέτοιο τρόπο, που να μην επιδέχονται παρερμηνεία. Το βιβλίο αυτό, παρά το μεγάλο του όγκο, δεν φοβίζει και δεν απωθεί, αντίθετα ενθαρρύνει και προσκαλεί. Το λεξιλόγιό του είναι πλούσιο και εξυπηρετεί την ευρύτερη μάθηση του αναγνώστη, ενάντια στην πενία της καθημερινής επαγγελματικής γλώσσας πολλών από εμάς. Οι προτάσεις δεν είναι σχοινοτενείς, βαρύγδουπες ή λογοτεχνίζουσες. Αντίθετα, είναι βραχείες, εύληπτες και ταυτόχρονα πλήρεις και περιεκτικές, απαλλαγμένες από βερμπαλισμούς και δυσερμήνευτους νεολογισμούς. Η δομή των κειμένων επιτρέπει την εύκολη τήρηση σημειώσεων καθώς και την ανεξάρτητη ή παλίνδρομη μελέτη κατά κεφάλαια ή παραγράφους.


Η συγγραφέας έχει καταφέρει να επιτύχει το επιθυμητό, προκειμένου για ιατρικό σύγγραμμα. Είναι άξιο μνείας το γεγονός, ότι το βιβλίο της κυρίας Κουτσελίνη παρέχει με ενιαίο τρόπο γνώσεις και για γιατρούς άλλων ειδικοτήτων. Προσωπικά, ως κυτταρολόγος, μαθαίνω πολλά από το σύγγραμμα αυτό και ανακαλύπτω, ότι μπορώ να το χρησιμοποιώ ανά πάσα στιγμή. Περιέχει ό,τι πρέπει. Τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο και είναι αυτό, που πραγματικά έλειπε από τον πάγκο του μικροσκοπίου στην καθημερινή άσκηση της Κυτταρολογίας. Είμαι σίγουρος, ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι συνάδελφοι κυτταρολόγοι, αλλά και οι συναφούς ειδικότητας παθολογοανατόμοι και γιατί όχι και οι κλινικοί γιατροί, όπως π.χ. οι γυναικολόγοι θα βρουν σημαντική βοήθεια σε αυτό κατά την άσκηση του λειτουργήματός τους και τη διδασκαλία των νεοτέρων. Για όλους όσοι ενδιαφέρονται για περαιτέρω μελέτη, οι διακριτοί όροι-κλειδιά επιτρέπουν την προσφυγή σε άλλα συγγράμματα και άρθρα για επιπλέον πληροφορίες. Η ίδια η συγγραφέας εξάλλου δείχνει το δρόμο, παραπέμποντας σε πλούσια επιλεγμένη βιβλιογραφία. Με εντυπωσίασε τόσο η επιλογή της όσο και ο όγκος των πηγών, που χρησιμοποίησε η κυρία Κουτσελίνη, προκειμένου να τεκμηριώσει το πόνημά της. Γιατί, σε όλα τα κείμενα του βιβλίου, δεν εκφράζονται ατεκμηρίωτες προσωπικές απόψεις. Όλα όσα παρατίθενται είναι φιλτραρισμένα και σωστά επιλεγμένα ως προς τη χρησιμότητά τους, ιδιαιτέρως μάλιστα όσον αφορά στη διαφορική διάγνωση των καλοήθων και κακοήθων παθήσεων των διαφόρων συστημάτων του ανθρώπινου οργανισμού, που πραγματεύεται το παρόν σύγγραμμα.


Ανεξάρτητα από τα εσωτερικά του γνωρίσματα, το σύγγραμμα της κυρίας Κουτσελίνη σε κερδίζει ευθύς εξαρχής με τα εξωτερικά και μόνο χαρακτηριστικά του∙ το εύχρηστο μέγεθός του, τον ισορροπημένο κατά ενότητες αριθμό σελίδων, την εύκολα αναγνώσιμη γραμματοσειρά και, κυρίως, την επιλογή του φωτογραφικού υλικού, που το καθιστά ένα πραγματικά καλαίσθητο δημιούργημα, το οποίο δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από τις αντίστοιχες ξενόγλωσσες εκδόσεις. Οι επικεφαλίδες του βιβλίου είναι διακριτές και οι μικρές ενότητες σημαντικές, σηματοδοτώντας τη φύση των κειμένων που ακολουθεί. Η αρχική εντύπωση που αφήνει το βιβλίο στο φυλλομέτρημά του και η τελική εμπειρία μετά την ανάγνωσή του συμπίπτουν. Λίγοι είναι οι συγγραφείς που δομούν ένα βιβλίο με τον τρόπο που είναι δομημένο το παρουσιαζόμενο σήμερα σύγγραμμα, πραγματικό υπόδειγμα συγγραφής και επιστημοσύνης.


Το πόνημα της κυρίας Κουτσελίνη είναι βιβλίο πρακτικό, που έχει γραφεί με κάποια, ίσως, φιλοδοξία∙ να χρησιμοποιηθεί για τη διδασκαλία του αντικειμένου της κυτταρολογίας. Αυτό δηλαδή, που όλοι σας γνωρίζετε, ότι ξέρει να κάνει καλά η κυρία Κουτσελίνη. Γιατί από τα σαράντα και πλέον χρόνια της ενεργού υπηρεσίας της στα διάφορα μεγάλα νοσοκομεία και στο πανεπιστήμιο, η κυρία Κουτσελίνη απέδειξε σε όλους όσοι την έχουν γνωρίσει από κοντά, ότι δεν ήταν απλά μια «μάχιμη» κυτταρολόγος, αλλά πάνω από όλα δασκάλα και μέντορας. Ανήκω σε αυτούς, που είχαν την τύχη να θητεύσουν κοντά της και να ωφεληθούν από τις γνώσεις της και την παραδειγματική της διδασκαλία. Ταυτόχρονα το βιβλίο της είναι περιεκτικό και, εκτός ότι επιτρέπει την επέκταση της διδασκόμενης ύλης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ανά πάσα στιγμή ως βοήθημα στην καθημερινή πράξη, την ώρα που ο εκπαιδευόμενος ακόμη και ο εκπαιδευμένος ειδικός αναζητούν την πληροφορία-κλειδί, προκειμένου να προχωρήσουν στη διάγνωση. Επομένως, μπορεί να θεωρηθεί κάλλιστα βιβλίο αναφοράς, γιατί μπορεί να απαντήσει άμεσα σε ερωτήματα, που προκύπτουν κατά την άσκηση της ιατρικής. Το πόνημα της κυρίας Κουτσελίνη είναι επιστημονικά δομημένο και, παρά το γεγονός, ότι απευθύνεται σε ένα εξειδικευμένο επιστημονικό κοινό, εντούτοις είναι χρήσιμο και για τους ειδικούς διαφόρων ειδικοτήτων του χώρου των βιοϊατρικών και συναφών επιστημών.


Η συγγραφέας, ανεξαρτήτως από την αδιαμφισβήτητη επιστημοσύνης της, φαίνεται να έχει έμφυτο το χάρισμα να ξέρει πώς να χτίσει ένα επιστημονικό σύγγραμμα. Η κατανομή της ύλης του συγγράμματός της σε οκτώ κύρια κεφάλαια διευκολύνει τη μελέτη χωρίς πρωθύστερες αναφορές, νοητικά κενά ή παλινωδίες. Οι διάφορες ενότητες των κειμένων είναι καλά διατυπωμένες, με εύκολη αναγνώριση των υποενοτήτων τους και άμεση σύλληψη της οργάνωσης και του νοήματός τους. Το αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι η ταχεία, αβίαστη και χωρίς παρανοήσεις μελέτη. Το συνολικό αποτέλεσμα της προσπάθειας, που κατέβαλε η συγγραφέας, είναι, να μας χαρίσει ένα ανεκτίμητο «Εγχειρίδιο Κλινικής Κυτταρολογίας».


Επειδή, το άμεσο παρεπόμενο της αναλυτικής μελέτης ενός βιβλίου είναι η κριτική, ο τελικός κριτής της προσπάθειας του συγγραφέα, θα είναι ο αναγνώστης και, γιατί όχι ο σπουδαστής, ο οποίος αξιολογεί πάντοτε στο μυαλό του και διαβαθμίζει ένα σύγγραμμα σε σχέση με άλλα, που κατά καιρούς διαβάζει, διδάσκεται ή χρησιμοποιεί. Αν ο τελικός αποδέκτης μετράει την ευκολία της μελέτης και κατανόησης μιας πνευματικής εργασίας, την ολοκληρωμένη παρουσίαση του θέματος, την αρτιότητα της γλώσσας και τους δρόμους για περαιτέρω μελέτη και προβληματισμό που ανοίγει ένα σύγγραμμα, τότε το πόνημα του κυρίας Ελένης Κουτσελίνη, που παρουσιάζουμε σήμερα, ασφαλώς περνάει με άριστα όλα τα σημεία ελέγχου.


* Από τη βιβλιοπαρουσίαση του «Εγχειριδίου Κλινικής Κυτταρολογίας» της αν. Καθηγήτριας Παθολο-γικής Ανατομικής-Κυτταρολογίας της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών κυρίας Ελένης Κανέλλη-Κουτσελίνη στη Στοά του Βιβλίου, Αθήνα 8 Μαρτίου 2016.

** Πλοίαρχος (ΥΙ) ΠΝ, Κυτταρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Εργαστηριακού Τομέα Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών.