Εκτύπωση

Φαινότυποι Μη Αλλεργικής Ρινίτιδας



Καταχωρήθηκε σε ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ, Η ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ (ΤΕΥΧΟΣ 1)
Σελίδες 52-56





 

Βίκτωρ Γαρρής, Ανχης (ΥΙ), Αλλεργιολόγος,1

1 96 Τάγμα Υγειονομικού Εθνοφυλακής , Χίος, Ελλάδα

 

 

Άρθρο ανασκόπησης

Περίληψη

Μη αλλεργική χαρακτηρίζεται η ρινίτιδα στην οποία δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί αλλεργία με τις διαθέσιμες διαγνωστικές προσεγγίσεις (λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση, δερματικές δοκιμασίες νυγμού, μέτρηση ειδικών IgE αντισωμάτων ορού). Υπολογίζεται ότι  200 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από μη αλλεργική ρινίτιδα.

Η κλινική έκφραση της  μη αλλεργικής ρινίτιδας εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια. Ο καθορισμός φαινοτύπων όμως είναι δύσκολος γιατί πρόκειται για νόσο που δεν έχει ακόμα προσεγγισθεί σφαιρικά και απαιτείται καθορισμός ειδικών διαγνωστικών κριτηρίων.

Η λοιμώδης ρινίτιδα είναι η φλεγμονώδης νόσος στην οποία συμμετέχει ο βλεννογόνος της μύτης μετά από προσβολή από παθογόνο μικροοργανισμό. Άλλοι φαινότυποι της μη αλλεργικής ρινίτιδας είναι η επαγγελματική ρινίτιδα, η φαρμακευτική ρινίτιδα (rhinitis medicamentosa) από την υπερβολική χρήση τοπικών αγγειοσυσπαστικών όπως η οξυμεταζολίνη και η υδροχλωρική ξυλομεταζολίνη, η ρινίτιδα επαγόμενη από φάρμακα, η ορμονική ρινίτιδα, η ρινίτιδα από φυσικούς και χημικούς παράγοντες, η ρινίτιδα των καπνιστών, η ρινίτιδα επαγόμενη από τροφές     ( γευστική ρινίτιδα ), το σύνδρομο της μη αλλεργικής ρινίτιδας με ηωσινοφιλία, η ρινίτιδα της τρίτης ηλικίας, η συναισθηματική ρινίτιδα και η ατροφική ρινίτιδα. Τέλος η ιδιοπαθής ρινίτιδα αποτελεί διάγνωση αποκλεισμού που τίθεται σε ασθενείς που υποφέρουν από εμμένουσα ρινική συμφόρηση, ρινόρροια και/ή πταρμούς, χωρίς σαφή αιτιολογία.

Λέξεις Κλειδιά: Ρινίτιδα, μη αλλεργική ρινίτιδα, φαινότυποι

Summary

Garris V. (Chios): Non allergic rhinitis phenotypes.

The term ‘’nonallergic  rhinitis’’ is commonly applied to a diagnosis of any nasal condition, in which allergic aetiology has been excluded using all disposable diagnostic approaches (history, physical examination, skin prick tests, serum-specific IgE antibodies)  Nonallergic rhinitis affects about 200 million people all over the world annually.

Patients with nonallergic rhinitis comprise a heterogeneous group with variable presentations. The determination of phenotypes is difficult and specific diagnostic criteria are needed in the future.

Infectious rhinitis is an inflammatory process involving the mucosa of the nose. Other phenotypes of nonallergic rhinitis are occupational rhinitis, rhinitis medicamentosa due to repetitive and prolonged use of topical α-adrenergic nasal decongestant sprays such as oxymetazoline and phenylephrine, drug-induced rhinitis, hormonal rhinitis, physical/chemical irritant-induced rhinitis, smoking rhinitis, food-induced rhinitis, nonallergic rhinitis with eosinophilia syndrome (NARES), rhinitis of the elderly, emotion-induced rhinitis and atrophic rhinitis. Finally, idiopathic rhinitis is used for nasal dysfunction causing symptoms-like sneezing, rhinorrhea and or nasal blockage when allergy, mechanical obstruction and infections have been excluded.

Key words: Rhinitis, nonallergic rhinitis, phenotypes

Κυρίως Άρθρο

1. Εισαγωγή

Η ρινίτιδα χαρακτηρίζεται ως μη αλλεργική όταν δεν επιβεβαιώνεται αλλεργία με την κατάλληλη διαγνωστική προσέγγιση (λήψη ιστορικού, δερματικές δοκιμασίες νυγμού, μέτρηση IgEαντισωμάτων ορού).1

Σε αντίθεση με την αλλεργική ρινίτιδα, δεν υπάρχουν για τη μη αλλεργική ρινίτιδα ειδικές διαγνωστικές δοκιμασίες και η διάγνωση της γίνεται  βάση της παρουσίας συμπτωμάτων ρινίτιδας και αποκλεισμού αλλεργιογονικού αιτίου, ανατομικής ανωμαλίας, ανοσολογικής διαταραχής ή νόσου των παραρινίων κόλπων.2

Για τον επιπολασμό της μη αλλεργικής ρινίτιδας μπορούν να γίνουν μόνο εκτιμήσεις, καθώς οι δημοσιευμένες μελέτες (που αναφέρουν ποσοστό επί του συνόλου περιστατικών ρινίτιδας από 173 ως 52%4) υπολείπονται των αντίστοιχων για την αλλεργική ρινίτιδα5, (Πίνακας 1). Πάντως υπολογίζεται ότι παγκοσμίως 200 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από μη αλλεργική ρινίτιδα ενώ 50 εκατομμύρια εξ αυτών ζουν στην Ευρώπη.6

Η μη αλλεργική ρινίτιδα συχνά χαρακτηρίζεται από την έναρξη μετά την ηλικία των 20 ετών3, επικράτηση στο γυναικείο φύλο7 και επίμονα συμπτώματα8(Πίνακας 2).

Η κλινική έκφραση της  μη αλλεργικής ρινίτιδας εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια. Ο καθορισμός φαινοτύπων όμως είναι δύσκολος γιατί πρόκειται για νόσο που δεν έχει ακόμα προσεγγισθεί σφαιρικά και απαιτείται καθορισμός ειδικών διαγνωστικών κριτηρίων.6Η αναφορά που θα γίνει στη συνέχεια ακολουθεί την αντίστοιχη της αναθεωρημένης (2008) θέσης ομοφωνίας για την αλλεργική ρινίτιδα και την επίδραση της στο άσθμα (ARIA).

Πίνακας 1. Επιπολασμός μη αλλεργικής ρινίτιδας

Ερευνητής

Αριθμός

Αλλεργική(%)

Μεικτή ρινίτιδα

Μη αλλεργική (%)

Mullarkeyet al.

142

48

Δε μελετήθηκε

52

Enberg

128

64

Δε μελετήθηκε

36

Togias

362

83

Δε μελετήθηκε

17

ECRHS

1142

75

Δε μελετήθηκε

25

NRCTF

975

43

34%

23

 

Πίνακας 2. Χαρακτήρες αλλεργικής και μη αλλεργικής ρινίτιδας

 

ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ

ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ

Ενήλικος ζωή

Παιδική ηλικία

ΣΥΧΝΟΤΕΡΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Ρινική συμφόρηση

Οπισθορινική έκκριση

Πταρμοί

Ρινόρροια

Ρινική συμφόρηση

Κνησμός

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ

Ολοετής, χωρίς εποχική διακύμανση

Μπορεί να είναι ολοετής ή εποχική, συνήθως εποχικές εξάρσεις

ΕΞΑΡΣΗ ΑΠΟ ΕΚΘΕΣΗ ΣΕ ΑΛΛΕΡΓΙΟΓΟΝΟ

Απούσα

Συνήθως ανιχνεύεται από το ιστορικό

ΕΞΑΡΣΗ ΑΠΟ ΕΚΘΕΣΗ ΣΕ ΕΡΕΘΙΣΤΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

+

Μπορεί να παρατηρηθεί

ΣΥΝΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΙΤΙΔΑ

Απούσα

Συχνά  συνυπάρχει

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Όχι συχνό

Συχνό

ΑΛΛΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Πιο συχνή στις γυναίκες

Συχνότερα συνυπάρχει άσθμα

2. Λοιμώδης ρινίτιδα

Η λοιμώδης ρινίτιδα είναι η φλεγμονώδης νόσος στην οποία συμμετέχει ο βλεννογόνος της μύτης μετά από προσβολή από παθογόνο μικροοργανισμό (ιούς όπως οι ρινοϊοί, αδενοϊοί, ιός της γρίπης, ιός coxsackie, ιός parainfluenza, RSV, βακτήρια όπως ο στρεπτόκοκκος της πνευμονίας, ο αιμόφιλος της γρίπης, η Moraxellacatarrhalisκαι τα χλαμύδια στην οξεία λοιμώδη ρινίτιδα και ο αιμόφιλος της γρίπης, ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, η Pseudomonasaeruginosaστη χρόνια λοιμώδη ρινίτιδα, μύκητες, μυκοβακτηρίδια κ.α.).9

Λόγω της ανατομικής συνέχειας της μύτης με τους παραρίνιους κόλπους, πολύ συχνά υπάρχει συμμετοχή του βλεννογόνου των παραρινίων κόλπων και γι’ αυτό η λοιμώδης ρινίτιδα αναφέρεται συνήθως με τον όρο ρινοκολπίτιδα.10

Η λοιμώδης ρινίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί με ρινική συμφόρηση, βλεννοπυώδη ρινική έκκριση, οπισθορινική έκκριση με καθάρισμα του λαιμού και βήχα, κεφαλαλγία, άλγος και/ή ανοσμία.9

Η διάγνωση της λοιμώδους ρινίτιδας γίνεται με τη λήψη ιστορικού, τη φυσική εξέταση, τη λήψη ρινικού εκκρίματος (η κυτταρομετρία μπορεί να φανεί χρήσιμη, αλλά είναι χαμηλής ευαισθησίας και ειδικότητας) και την καλλιέργεια του ρινικού εκκρίματος (που είναι επίσης χαμηλής διαγνωστικής αξίας πλην αυτού που λαμβάνεται με ενδοσκοπική καθοδήγηση από το μέσο ρινικό πόρο).9

3. Επαγγελματική ρινίτιδα

Επαγγελματική ρινίτιδα είναι η φλεγμονώδης νόσος της μύτης που χαρακτηρίζεται από διαλείποντα ή συνεχή συμπτώματα (π.χ. ρινική συμφόρηση, πταρμούς, ρινόρροια, κνησμό) και/ή ποικίλο περιορισμό στη διάβαση του αέρα διαμέσου της μύτης και/ή υπερέκκριση, εξαιτίας αιτιών και συνθηκών που υπάρχουν στο περιβάλλον εργασίας και αποκλείοντας ανάλογη έκλυση συμπτωμάτων από ερεθιστικούς παράγοντες εκτός του χώρου εργασίας.11

Πολλοί επαγγελματικοί παράγοντες είναι ερεθιστικοί και προκαλούν μη αλλεργική υπεραπαντητικότητα. Έχουν ταυτοποιηθεί περισσότερες από 250 διαφορετικές χημικές ουσίες.12Οι περισσότερες ουσίες που επάγουν μη αλλεργική ρινίτιδα είναι μόρια χαμηλού μοριακού βάρους όπως διισοκυανιούχα, αλδεΰδες, σκόνη ξύλου, μέταλλα (πλατίνα) και φαρμακευτικά μόρια.11 Αν και αυτές οι ουσίες μπορούν να δράσουν ως απτίνες, συνήθως προκαλούν συμπτώματα μέσω μη ανοσολογικών μηχανισμών.12 Μερικά μόρια, όπως η χλωρίνη, προκαλούν ερεθιστική ρινίτιδα στο 30-50% των εργατών που εκτίθενται σ’ αυτήν.13

Για τη διάγνωση της επαγγελματικής ρινίτιδας γίνεται λήψη πλήρους κλινικού και επαγγελματικού ιστορικού, διενεργούνται ανοσολογικές δοκιμασίες (δερματικές δοκιμασίες νυγμού και / ή ειδικά IgEαντισώματα για τις ουσίες υψηλού μοριακού βάρους που αυτές είναι διαθέσιμες) καθώς και ρινική πρόκληση στο εργαστήριο (όταν οι ανοσολογικές δοκιμασίες είναι αρνητικές) που θέτει τελικά τη διάγνωση. Όταν αυτή δεν μπορεί να εκτελεστεί καθίσταται σημαντική η προσέγγιση του ασθενούς στο χώρο εργασίας του (καταγραφή συμπτωμάτων, δεικτών ρινικής φλεγμονής, μη ειδικής υπεραπαντητικότητας κ.α.)

4. Φαρμακευτική ρινίτιδα (rhinitismedicamentosa)

Ορίζεται ως η κατάσταση ρινικής υπερδραστηριότητας, οιδήματος του βλεννογόνου της μύτης, αντανακλαστικής ρινικής συμφόρησης και ανοχής που επάγεται ή οξύνεται από την υπερβολική χρήση τοπικών αγγειοσυσπαστικών όπως η οξυμεταζολίνη και η υδροχλωρική ξυλομεταζολίνη.14 Η παθοφυσιολογία της παραμένει αδιευκρίνιστη. Εντούτοις, φαίνεται να υπάρχουν αγγειοδιαστολή και ενδαγγειακό οίδημα.9

Η επαναλαμβανόμενη χρήση κοκαΐνης μπορεί να προκαλέσει ανάλογη κατάσταση.15

5. Ρινίτιδα επαγόμενη από φάρμακα

Ομάδα φαρμάκων είναι γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν ρινικά συμπτώματα. Η ασπιρίνη και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα16, οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου17, η ρεζερπίνη18, η υδραλαζίνη, η γουανεθιδίνη19, η μεθυλντόπα19, οι α-αδρενεργικοί αγωνιστές όπως η φαιντολαμίνη20, οι β-αποκλειστές, η χλωροπρομαζίνη και άλλοι ψυχοτρόποι παράγοντες21, τα από του στόματος αντισυλληπτικά9 και τα ενδοφθάλμια διαλύματα β-αποκλειστών22 έχουν συσχετισθεί με την έκλυση ρινικών συμπτωμάτων.

6. Ορμονική ρινίτιδα

Αλλαγές στο βλεννογόνο της μύτης συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του καταμήνιου κύκλου23, της εφηβείας, της εγκυμοσύνης24 και σε ειδικές ενδοκρινικές διαταραχές όπως ο υποθυρεοειδισμός25 και η ακρομεγαλία26. Η διαταραχή της ισορροπίας των ορμονών μπορεί να είναι επίσης υπεύθυνη για την ατροφία του ρινικού βλεννογόνου στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.9

Η ρινίτιδα της εγκυμοσύνης (με επίπτωση στο 22%)27 ορίζεται αυτή που δεν είναι λοιμώδης, αλλεργική ή σχετιζόμενη με λήψη φαρμακευτικής αγωγής, ξεκινά πριν τις 6 τελευταίες εβδομάδες της εγκυμοσύνης (πριν δηλαδή την 34η εβδομάδα της κύησης), επιμένει μέχρι τον τοκετό και αποδράμει πλήρως εντός 2 εβδομάδων από τον τοκετό.24

7. Ρινίτιδα από φυσικούς και χημικούς παράγοντες

Φυσικοί και χημικοί παράγοντες (όπως ο ψυχρός ξηρός αέρας, οι αλλαγές της θερμοκρασίας, η υγρασία, η βαρομετρική πίεση, η κατανάλωση αλκοόλ, τα έντονα αρώματα, άλλες έντονες οσμές π.χ. η χλωρίνη και άλλα καθαριστικά, το tonerτων φωτοτυπικών μηχανημάτων, τα τυπογραφικά υλικά, τα υγρά καύσιμα κ.α.)  μπορούν να επάγουν ρινικά συμπτώματα  σε άτομα με ευαίσθητες βλεννογόνους μεμβράνες, ακόμα και σε φυσιολογικά άτομα, αν η συγκέντρωση του χημικού παράγοντα είναι πολύ ψηλή.9

Ξαφνικές αλλαγές της θερμοκρασίας μπορούν να προκαλέσουν ρινικά συμπτώματα σε ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα. Η χρόνια δράση του ψυχρού ξηρού αέρα είναι σημαντική. Η ΄΄μύτη του σκιέρ΄΄ έχει περιγραφεί σαν μία διακριτή νοσηρή οντότητα, που χαρακτηρίζεται από μεγάλη ρινική απόφραξη με υπερβολικές εκκρίσεις στους σκιέρ. Η ρινική συμφόρηση σε αυτή την περίπτωση αποδίδεται στην απελευθέρωση μεσολαβητών από τα σιτευτικά κύτταρα και σε οίδημα των εν των βάθει φλεβωδών κόλπων ενώ η ρινόρροια αποδίδεται σε ενεργοποίηση προσαγωγού–χολινεργικού παρασυμπαθητικού αντανακλαστικού τόξου28.

8. Ρινίτιδα των καπνιστών

Το κάπνισμα, ιδιαίτερα τσιγάρου, είναι γνωστό ότι ασκεί ερεθιστική δράση στο βλεννογόνο όλου του αναπνευστικού συστήματος. Κάποιοι καπνιστές αναφέρουν ευαισθησία στον καπνό του τσιγάρου που περιλαμβάνει κεφαλαλγία και ερεθισμό της μύτης (ρινόρροια, ρινική συμφόρηση, οπισθορινική έκκριση και πταρμοί).29 Στους καπνιστές ο ερεθισμός των οφθαλμών και η οξυμένη αντίληψη των οσμών παρατηρούνται συχνότερα σε σχέση με τους μη καπνιστές. Ο καπνός του τσιγάρου μπορεί να αλλοιώσει τη βλεννοκροσωτή κάθαρση30 και να προκαλέσει μία ηωσινοφιλική και ομοιάζουσα στην αλλεργική φλεγμονή στο ρινικό βλεννογόνο των μη ατοπικών παιδιών31.

9. Ρινίτιδα επαγόμενη από τροφές (γευστική ρινίτιδα)

Τροφές και κυρίως αλκοολούχα ποτά μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα ρινίτιδας με άγνωστους, μη ανοσολογικούς μηχανισμούς.9

Η γευστική ρινίτιδα (από καυτερές τροφές όπως το κόκκινο πιπέρι) μπορεί να εκδηλωθεί με ρινόρροια. Αυτό αποδίδεται στην καψαϊκίνη που περιέχουν οι τροφές αυτές, η οποία είναι ικανή να ερεθίσει τις αισθητικές νευρικές ίνες οδηγώντας στην απελευθέρωση ταχυκινινών και άλλων νευροπεπτιδίων.32

Χρωστικές και συντηρητικά, δρώντας σαν επαγγελματικά αλλεργιογόνα, μπορούν να προκαλέσουν ρινίτιδα33, αλλά στις τροφές φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο σε πολύ λίγα περιστατικά.34

Η τροφική αλλεργία είναι πολύ σπάνια αιτία ρινίτιδας ως μόνη και αποκλειστική εκδήλωση. Εντούτοις, ρινικά συμπτώματα είναι συχνά ανάμεσα στα πολλά συμπτώματα της τροφοεξαρτώμενης αναφυλαξίας.34

10. Σύνδρομο μη αλλεργικής ρινίτιδας με ηωσινοφιλία

Πρόκειται για σύνδρομο που περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1981.35 Χαρακτηρίζεται από την παρουσία ηωσινοφίλων στο ρινικό έκκριμα και επίμονων συμπτωμάτων παροξυσμών πταρμών, κνησμού του ρινοφαρυγγικού βλεννογόνου, άφθονης υδαρούς καταρροής και απώλειας της όσφρησης περιστασιακά, με ταυτόχρονη απουσία διεγνωσμένης αλλεργίας.9,35 Εμφανίζεται σε παιδιά και ενήλικες. Άσθμα συνήθως δεν συνυπάρχει αλλά μισοί από τους ασθενείς έχουν μη ειδική βρογχική υπεραπαντητικότητα.36 Οι παράγοντες που σχετίζονται από τους ασθενείς με την οξεία έναρξη των ρινικών συμπτωμάτων είναι κανείς ή άγνωστης αιτιολογίας στο 42%, οι αλλαγές του καιρού στο 31%, οσμές στο 15% και τοξικές ή ερεθιστικές ουσίες στο 12%.12

Σε μερικούς ασθενείς το σύνδρομο αντιπροσωπεύει πρώιμο στάδιο της ευαισθησίας στην ασπιρίνη.37

Ο κύριος υποκείμενος παθολογικός μηχανισμός είναι τοπική φλεγμονή. Παρατηρείται τοπικά μέτρια ως μεγάλη ηωσινοφιλία, αριθμός ηωσινοφίλων μεγαλύτερος από 20% επί του συνόλου των κοκκιοκυττάρων ή μονοπυρήνων και διήθηση βασεοφίλων και/ή μεταχρωματικών κυττάρων στο ρινικό βλεννογόνο. Η ηωσινοφιλία οδηγεί σε αυξημένη απελευθέρωση της μείζονος βασικής πρωτεΐνης και της ηωσινοφιλικής κατιονικής πρωτεΐνης (MBPκαι ECP), που με τη σειρά τους καταστρέφουν το ρινικό κροσσωτό επιθήλιο και διαταράσσουν τη βλεννοκροσωτή κάθαρση, προκαλώντας την τοπική φλεγμονή.

11. Ρινίτιδα της τρίτης ηλικίας

Πρόκειται για εύκολα αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό της κλινικής εικόνας ασθενούς της τρίτης ηλικίας που υποφέρει από καθαρή ρινόρροια, χωρίς ρινική απόφραξη ή άλλα ρινικά συμπτώματα. Οι ασθενείς αυτοί συχνά παραπονούνται για την παρουσία της κλασικής σταγόνας στην άκρη της μύτης τους.9

12. Συναισθηματική ρινίτιδα

Το άγχος και η σεξουαλική διέγερση είναι γνωστό ότι έχουν επίδραση στη μύτη, πιθανόν μέσω διέγερσης του αυτόνομου νευρικού συστήματος.9

13. Ατροφική ρινίτιδα

Η πρωτοπαθής ατροφική ρινίτιδα είναι μία χρόνια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από προοδευτική ατροφία του ρινικού βλεννογόνου, δημιουργία εφελκίδων, ξηρότητα της μύτης (λόγω ατροφίας των αδενοκυττάρων),10 ρινική απόφραξη, υποσμία και συνεχή έντονη δυσοσμία στην περιοχή (όζαινα).9 Οι ρινικές κοιλότητες εμφανίζονται στην κλινική εξέταση αφύσικα μεγάλες και απουσιάζουν οι ρινικές κόγχες στην αξονική τομογραφία των παραρινίων κόλπων, κατάσταση που περιγράφεται σαν ΄΄σύνδρομο της κενής μύτης΄΄.38

Πρέπει να διακρίνεται από τη δευτεροπαθή ατροφική ρινίτιδα που σχετίζεται με χρόνιες κοκκιωματώδεις νόσους, εκτεταμένη χειρουργική επέμβαση στις ρινικές κόγχες, χρόνια παραρρινοκολπίτιδα, ακτινοβολία και τραυματισμό της περιοχής.9,38

14. Ιδιοπαθής ρινίτιδα (άγνωστης αιτιολογίας)

Η ιδιοπαθής ρινίτιδα (παλιότερα καλούμενη επίσης αγγειοκινητική ρινίτιδα) αποτελεί διάγνωση αποκλεισμού που τίθεται σε ασθενείς που υποφέρουν από εμμένουσα ρινική συμφόρηση, ρινόρροια και/ή πταρμούς, χωρίς σαφή αιτιολογία.12Αντιστοιχεί στο 71% των περιστατικών μη αλλεργικής ρινίτιδας.39Οι ασθενείς με ιδιοπαθή ρινίτιδα εκδηλώνουν μια υπεραπαντητικότητα του ανώτερου αναπνευστικού σε μη ειδικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως είναι οι αλλαγές της θερμοκρασίας και υγρασίας του περιβάλλοντος, η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου και οι έντονες οσμές.9

Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι περιορισμένα και δείχνουν ότι ασθενείς με ιδιοπαθή ρινίτιδα μπορούν να εμφανίζουν ρινική συμφόρηση (σε μικρό ποσοστό ασθενών), παρασυμπαθητική υπερδραστηριότητα και/ή συμπαθητική υποδραστηριότητα, αδενική υπερδραστηριότητα ενώ σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζουν οι Cνευρικές ίνες.12

Βιβλιογραφία

1.   Fokkens W. : Thoughts on the pathophysiology of nonallergic rhinitis. Curr Allergy Asthma Rep 2002, 2:203-209

2.   Bachert C. : Persistent rhinitis – allergic or nonallergic?.Allergy 2004, 59 (Suppl.76):11-15

3.   Togias A. : Age relationships and clinical features of nonallergic rhinitis. J Allergy ClinImmunol  1990, 85:182

4.   Mullarkey M., Hill J., Webb D. : Allergic and nonallergicrhinitis:their characterization with attention to the meaning of nasal eosinophilia. J Allergy ClinImmunol  1980, 65:122-126

5.   Settipane R., Charnock D. : Epidemiology of rhinitis : allergic and nonallergic. IN :Baraniuk J, Shusterman D. Nonallergic rhinitis. New York, Informa Healthcare USA Inc.2007,23-34

6.   Bousquet et al : Important research questions in allergy and related diseases : nonallergic rhinitis: a GA2LEN paper. Allergy 2008, 63:842-853

7.   Dykewicz M., Ledford D., Settipane R., Lieberman P. The broad spectrum of rhinitis: etiology, diagnosis and advances in treatment. Data presented at the National Allergy Advisory Council Meeting (NAAC), St Tomas, U.S. Virgin Islands, October 16, 1999

8.   Sibbald B., Rink E. : Epidemiology of seasonal and perennial rhinitis: clinical presentation and medical history. Thorax 1991, 46:895-901

9.   Wallace D., Dykewicz M. et al : The diagnosis and management of rhinitis: an updated practice parameter. J Allergy ClinImmunol  2008, 122:S 1-84

10. Bousquet et al : Allergic rhinitis and its impact on asthma (ARIA) 2008 update. Allergy 2008, 63 (Suppl.86):8-160

11. EAACI Task Force on occupational rhinitis.,Moscato et al : Occupational rhinitis. Allergy 2008, 63:969-980

12. Rijswijk J., Blom H.,Fokkens W. : Idiopathic rhinitis, the ongoing quest. Allergy 2005, 60:1471-1481

13. Leroyer C., Malo J., Girard D., Dufour J., Gautrin D. :Chronic rhinitis in workers at risk of reactive airways dysfunction syndrome due to exposure to chlorine. Occup Environ Med 1999, 56:334-338

14. Graff P. : Long-term use of oxy- and xylometazoline nasal sprays induces rebound swelling, tolerance, and nasal hyperreactivity. Rhinology 1996, 34:9-13

15. Warner E. : Cocaine abuse. Ann Intern Med 1993, 119:226-235

16. Stevenson D., SzczeklikA. :Clinical and pathologic perspectives on aspirin sensitivity and asthma. J Allergy ClinImmunol  2006, 118:773-786, quiz 87-88

17. Proud D., Naclerio R., Meyers D., Kagey-Sobotka A., Lichtenstein L., Valentine M. : Effects of a single-dose pretreatment with captopril on the immediate response to nasal challenge with allergen. Int Arch Allergy ApplImmunol 1990, 93:165-170

18. Girgis I., Yassin A., Hamdy H., Moris M. : Estimation of effect of drugs on the nasal circulation. J LaryngolOtol 1974, 88:1163-1168

19. Bauer G., Hull R., Stokes G., Raftos J. : The reversibility of side effects of guanethidine therapy. Med J Aus 1973, 1:930-933

20. Gerth-Van-Wijk R., Dieges P. : Nasal hyper-responsiveness to istamine, metacholine and phentolamine in patients with perennial non-allergic rhinitis and in patients with infectious rhinitis. ClinOtolaryngol 1991, 16:133-137

21.Mabry R. : Nasal stuffiness due to systemic medications. Otolaryngol Head Neck Surg 1982, 91:93-94

22. Kaufman H. Timolol-induced vasomotor rhinitis: a new iatrogenic syndrome (letter). Arch Opthalmol 1986, 104:967

23. Ellegard E.,Karlsson G. : Nasal congestion during the menstrual cycle. ClinOtolaryngol 1994, 19:400-403

24. Ellegard E.,Karlsson G. : Nasal congestion during pregnancy. ClinOtolaryngol 1999, 24:307-311

25. Incaudo G., Schatz M. :Rhinosinusitis associated with endocrine conditions: Hypothyroidism and pregnancyIN : Schatz M.,Settipane G . Nasal manifestations of systemic diseases. Providence, RI.1991

26. Fatti L., Scacchi M., Pincelli A., Lavezzi E., CavagniniF. :Prevalence and pathogenesis of sleep apnea and lung disease in acromegaly. Pituitary 2001, 4:259-262

27. Ellegard E., Hellgren M., Toren K., Karlsson G. : The incidence of pregnancy rhinitis. GynecolObstet Invest 2000, 49:98-101

28. Silvers W. : The skier’ s nose : a model of cold-induced rhinorrhea. Ann Allergy 1991, 67:32-36

29. Bascom R., Kesavanathan J., Fitzgerald T., Cheng K., Swift D. :Sidestream tobacco smoke exposure acutely alters human nasal mucociliary clearance. Environ Health Perspect 1995, 103:1026-1030

30. Vinke J., Kleinjan A., Severijnen L., Fokkens W. : Passive smoking causes an ‘allergic’ cell infiltrate in the nasal mucosa of non-atopic children. Int J PediatrOtorhinolaryngol 1999, 51:73-81

31. Jinot J., Bayard S. :Respiratory health effects of exposure to environmental tobacco smoke. Rev Environ Health 1996, 11:89-100

32. Raphael G., Raphael M., Kaliner M. : Gustatory rhinitis : a syndrome of food-induced rhinorrhea. J Allergy ClinImmunol  1989, 83:110-115

33. Quirce S., Cuevas M., Olaguibel J., Tabar A. : Occupational asthma and immunologic responses induced by inhaled carmine among employees at a factory making natural dyes. J Allergy ClinImmunol  1994, 93:44-52

34. Bousquet J., Metcalfe D., Warner J. :Food allergy. Report of the Codex Alimentarius. ACI Int 1997, 9:10-21

35. Jacobs R., Freedman P., Boswell R. :Nonallergic rhinitis with eosinophilia (NARES syndrome). Clinical and immunologic presentation.  J Allergy ClinImmunol  1981, 67:253-262

36. Leone C., Teodoro C., Pelucchi A., Mastropasqua B., Cavigioli G., Marazzini L. et al. : Bronchial responsiveness and airway inflammation in patients with nonallergic rhinitis with eosinophilia syndrome. J Allergy ClinImmunol  1997, 100:775-780

37. Moneret-Vautrin D., Hsieh V., Wayoff M., Guyot J., Mouton C., Maria Y. : Nonallergic rhinitis with eosinophilia syndrome a precursor of the triad :nasal polyposis, intrinsic asthma, and intolerance to aspirin. Ann Allergy 1990, 64:513-518

38. Moore E., Kern E. Atrophic rhinitis:a review of 242 cases. AmJRhinol2001, 15:355-361

39.Settipane R. WAO Journal 2009; 2:115-118

Υπεύθυνος αλληλογραφίας

Βίκτωρ Γαρρής,

 Ανχης (ΥΙ),

Αλλεργιολόγος

96 Τάγμα Υγειονομικού Εθνοφυλακής ,

Χίος, Ελλάδα

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.